Welke rechtsvorm kiezen? Eenmanszaak, vof of bv
De keuze voor een rechtsvorm bepaal je bij de start van je onderneming bij de KVK, maar de gevolgen daarvan voel je jarenlang: in je aansprakelijkheid, je belastingdruk en de manier waarop je administratie eruitziet. Toch wordt deze keuze vaak te snel gemaakt, of überhaupt niet heroverwogen als een bedrijf groeit. In dit artikel zetten we de belangrijkste bedrijfsvormen op een rij.
De belangrijkste rechtsvormen op een rij
In Nederland kom je als startende ondernemer meestal een van deze vormen tegen:
- Eenmanszaak: één eigenaar, geen rechtspersoon, volledige privéaansprakelijkheid.
- Vennootschap onder firma (vof): twee of meer eigenaren, geen rechtspersoon, hoofdelijke privéaansprakelijkheid van alle vennoten.
- Besloten vennootschap (bv): wel een rechtspersoon, aansprakelijkheid in principe beperkt tot het bedrijfsvermogen, andere fiscale behandeling.
- Maatschap: vergelijkbaar met een vof, vooral gebruikt door samenwerkende beroepsbeoefenaren zoals adviseurs of zorgverleners.
Eenmanszaak
De eenmanszaak is de meest gekozen rechtsvorm onder zzp'ers, en niet zonder reden: je bent zo ingeschreven bij de KVK, de administratieve rompslomp is beperkt en je profiteert van de ondernemersaftrek en mkb-winstvrijstelling bij de inkomstenbelasting.
De keerzijde is de aansprakelijkheid. Als eigenaar van een eenmanszaak ben je met je privévermogen aansprakelijk voor de schulden van je onderneming. Gaat het mis met een klant, leverancier of de Belastingdienst, dan kan dat ook je privébezittingen raken. Lees meer over de boekhouding van een eenmanszaak.
Vennootschap onder firma (vof)
Ga je samen met een of meer partners ondernemen zonder een bv op te richten, dan kom je vaak uit bij een vof. Iedere vennoot brengt kennis, geld of arbeid in, en de winst wordt verdeeld volgens de afspraken in het vennootschapscontract.
Fiscaal werkt een vof vergelijkbaar met een eenmanszaak: elke vennoot doet voor zijn of haar aandeel aangifte inkomstenbelasting en heeft recht op de ondernemersaftrek, mits aan het urencriterium wordt voldaan. Het risico zit ook hier in de aansprakelijkheid, en die is bij een vof zelfs groter dan bij een eenmanszaak: vennoten zijn hoofdelijk aansprakelijk. Dat betekent dat een schuldeiser het volledige bedrag kan verhalen op één vennoot, ook als die zelf geen aandeel had in het ontstaan van de schuld. Lees meer over de boekhouding van een vof.
Besloten vennootschap (bv)
Een bv is een rechtspersoon: het bedrijf is juridisch een aparte entiteit, los van jou als persoon. Dat betekent dat je in principe niet met je privévermogen aansprakelijk bent voor schulden van de bv, met uitzondering van situaties van bestuurdersaansprakelijkheid of onbehoorlijk bestuur.
Fiscaal werkt een bv fundamenteel anders. In plaats van inkomstenbelasting betaalt een bv vennootschapsbelasting over de winst, en betaal jij als directeur-grootaandeelhouder (dga) loonbelasting over je salaris én, bij een dividenduitkering, belasting in box 2. Daardoor mis je de zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling, maar profiteer je wel van andere voordelen, zoals de mogelijkheid om winst in het bedrijf te laten zitten tegen een lager tarief dan het toptarief in box 1. Lees meer over de boekhouding van een bv.
Aansprakelijkheid: het belangrijkste verschil
Het grootste verschil tussen de rechtsvormen zit niet in de belasting, maar in de aansprakelijkheid:
- Bij een eenmanszaak en vof ben je met je privévermogen aansprakelijk.
- Bij een bv is de aansprakelijkheid in principe beperkt tot het vermogen van de bv, tenzij er sprake is van bestuurdersaansprakelijkheid.
Werk je met risicovolle contracten, grote investeringen of een branche met verhoogd claimrisico, dan weegt dit verschil zwaar mee in de keuze.
Wanneer wordt een bv fiscaal interessant?
Een veelgehoorde vuistregel is dat een bv vanaf een winst van ongeveer € 80.000 tot € 100.000 fiscaal aantrekkelijker kan worden, omdat je dan met een eenmanszaak in het toptarief van de inkomstenbelasting terechtkomt, terwijl je in een bv tegen een lager gecombineerd tarief winst kunt laten zitten. Dit is echter een grove indicatie: de daadwerkelijke omslagpunt hangt af van je persoonlijke situatie, andere inkomsten, pensioenopbouw en de administratieve kosten die bij een bv horen (zoals de jaarrekeningplicht en een salarisadministratie voor de dga). Een omzetting doe je bovendien niet lichtzinnig, want die heeft ook fiscale gevolgen.
Verplichtingen die met de rechtsvorm meekomen
De rechtsvorm bepaalt ook welke administratieve verplichtingen je hebt:
- Een eenmanszaak of vof heeft geen wettelijke jaarrekeningplicht richting de KVK, maar bewaart wel een balans en winst-en-verliesrekening voor de aangifte.
- Een bv is verplicht een jaarrekening op te stellen en te deponeren bij de KVK, binnen een wettelijke termijn.
- Een bv met personeel, waaronder de dga, heeft een salarisadministratie nodig.
- Bij grotere bv's kan een wettelijke controleplicht gelden, waarvoor je een accountant nodig hebt. Lees meer over het verschil tussen een boekhouder en een accountant.
Hoe AddaX Adviesgroep helpt bij deze keuze
Bij AddaX Adviesgroep kijken we niet alleen naar het huidige belastingjaar, maar ook naar waar je onderneming over twee of drie jaar staat. We rekenen door wat een eenmanszaak, vof of bv je concreet oplevert bij jouw winstniveau, en wat de gevolgen zijn voor je aansprakelijkheid en administratieve lasten. Zo kies je een rechtsvorm die past bij je huidige situatie, zonder dat je over een paar jaar alsnog voor onnodig hoge kosten of risico's staat.
Veelgestelde vragen over rechtsvormen
1. Kan ik later nog van rechtsvorm veranderen?
Ja, je kunt bijvoorbeeld van eenmanszaak naar bv overstappen. Dat heeft fiscale gevolgen en vraagt om zorgvuldige planning, laat dit daarom altijd vooraf doorrekenen.
2. Is een bv altijd veiliger dan een eenmanszaak?
Een bv beperkt je privéaansprakelijkheid, maar niet volledig: bij bestuurdersaansprakelijkheid of onbehoorlijk bestuur kun je alsnog persoonlijk worden aangesproken.
3. Betaal ik in een vof ook belasting over het aandeel van mijn vennoot?
Nee, iedere vennoot doet voor zijn of haar eigen aandeel in de winst aangifte inkomstenbelasting.
4. Wanneer moet ik verplicht een bv oprichten?
Er is geen wettelijke verplichting om een bv op te richten op basis van winst. De keuze is aan jou, en wordt vooral bepaald door aansprakelijkheid en fiscale overwegingen.
5. Kost het oprichten van een bv veel geld?
De oprichting via een notaris brengt kosten met zich mee, en een bv heeft doorlopend hogere administratieve lasten dan een eenmanszaak, onder andere door de jaarrekeningplicht.
Twijfel je over de juiste rechtsvorm?
Neem contact op met AddaX Adviesgroep. We rekenen samen met je door welke rechtsvorm het beste bij jouw onderneming past, nu en over een paar jaar. Bel 073-6137414, mail naar info@addaxadvies.nl of bezoek onze contactpagina.
